Veel noodmaatregelen van burgemeesters zijn strijdig met de wet, zo blijkt uit onderzoek van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Noodmaatregelen van burgemeesters vaak ondeugdelijk

Noodmaatregelen van burgemeesters, zoals gebiedsverboden en evacuatiebevelen, zijn regelmatig in strijd met de wet. Dat blijkt uit onderzoek van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid (COOV) van de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Burgemeesters vaardigen wekelijks noodmaatregelen uit

Vrijwel elke week is er ergens in Nederland een noodmaatregel van kracht: een tijdelijke maatregel van de burgemeester om een noodsituatie te voorkomen of te bestrijden. Jaarlijks zijn honderden politieagenten betrokken bij de handhaving van zogeheten noodbevelen (concrete instructies voor burgers) en noodverordeningen (algemene verboden en geboden). De noodmaatregelen lopen uiteen van eenvoudige gebiedsverboden tot evacuatiebevelen. Uit dit onderzoek van het COOV blijkt dat de genomen noodmaatregelen regelmatig in strijd zijn met de wet.

De praktijk worstelt met noodmaatregelen

Burgemeesters hebben moeite met het opstellen van juridisch houdbare noodvoorschriften. Zo worden daarin nieuwe bevoegdheden aan de politie toegekend, wat in strijd is met de wet. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de Vlaardingse noodverordening op grond waarvan de politie in de nachtelijke uren preventief kon fouilleren om een pyromaan op te sporen. Daarnaast maken voorschriften regelmatig een onrechtmatige inbreuk op grondrechten. Zo werden bij de Sinterklaasintochten van eind 2016 noodbevelen gegeven om het demonstratierecht aan banden te leggen. De noodvoorschriften worden verder soms zodanig geformuleerd dat het voor de politie moeilijk is ze te handhaven.

Best practices voor verschillende soorten noodsituaties

In het COOV-onderzoek zijn ruim 250 noodverordeningen en noodbevelen geanalyseerd op legaliteit, juridische houdbaarheid en handhaafbaarheid. Deze analyse heeft geleid tot best practices voor verschillende soorten noodsituaties. Onderzoeker Adriaan Wierenga: “Dit onderzoek kan de verantwoordelijke gezagsdragers helpen bij het treffen van bruikbare noodmaatregelen ter voorkoming of beëindiging van rampen of ernstige wanordelijkheden.”

Download het COOV-onderzoek van: A.J. Wierenga, C. Post & J. Koornstra, Naar handhaafbare noodbevelen en noodverordeningen. Een analyse van het gemeentelijke noodrecht (Politiekunde 84, Politie en Wetenschap Apeldoorn), Amsterdam: Reed Business 2016.

Bronnen: ANP, Politie & Wetenschap

Delen: