De Raad voor de rechtspraak heeft vragen over een wetsvoorstel waardoor politieagenten bij onderzoek naar geweldsgebruik niet meer automatisch als verdachte worden gekenmerkt.

Feitenonderzoek in plaats van strafrechtelijk onderzoek

Politieagenten zijn voortaan niet meer automatisch verdachte bij onderzoek naar geweldgebruik. In plaats daarvan komt een feitenonderzoek dat uitgaat van rechtmatig optreden. Dit is de kern van een wetsvoorstel van minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) dat naar de Raad voor de Rechtspraak is gestuurd.

Wetsvoorstel is volgens de Raad geen oplossing

Deze speciale wetsartikelen leiden bij de Raad tot veel vragen. Hoewel de Raad begrip heeft voor een wetswijziging, denkt hij niet dat de wijziging het probleem van geweldsgebruik door politieagenten oplost. Dat blijkt uit het advies van de Raad over het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar.

Voorstel van de minister

Geweld van politiemensen of andere opsporingsambtenaren leidt soms tot verwonding of de dood van mensen die worden overmeesterd. Politieagenten hebben een speciale taak. Zij moeten ingrijpen in noodsituaties. Dat levert risico’s op die politiemensen in een kwetsbare positie brengen. Vervolging voor mishandeling of doodslag is dan niet passend, vindt de minister. Hij stelt voor het strafrechtelijk onderzoek te vervangen door een feitenonderzoek. Mocht daaruit blijken dat een agent onrechtmatig geweld heeft gebruikt, dan kan hij worden vervolgd voor een nieuw in te voeren strafbaar feit: schending van de geweldsinstructie.

Bezwaren van de Raad

Volgens de Raad is het de vraag of de nieuwe regels in het wetsvoorstel beter uitpakken dan nu. In de wet staat al dat ‘hij die een feit begaat ter uitvoering van een wettelijk voorschrift’ niet strafbaar is. Een nieuwe uitzondering voor politiemensen voegt volgens de Raad niets toe. Het wetsvoorstel lijkt vooral symbolisch te zijn. Het nieuwe wetsartikel over schending van de geweldsinstructie kan ertoe leiden dat politiemensen juist eerder strafbaar zijn, waarschuwt de Raad. Schuld aan schending is straks al genoeg voor een veroordeling, terwijl bij mishandeling of doodslag ook moet worden aangetoond dat de dader uit was op letsel of overlijden van het slachtoffer.

Onduidelijkheid bij feitenonderzoek

Ook het nieuwe feitenonderzoek roept vragen op. Agenten die geweld toepassen worden in dit wetsvoorstel niet als verdachten bestempeld, maar krijgen wel – deels – dezelfde rechten. Hetzelfde geldt voor onderzoeksbevoegdheden. Die zijn bijna hetzelfde als in een strafrechtelijk onderzoek, maar telefoons afluisteren is bijvoorbeeld niet toegestaan. Die onduidelijkheid schept verwarring, ook over de rechten van slachtoffers.

Advies conceptwetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar

Bronnen: Rechtspraak.nl, Rijksoverheid.nl

Delen: