Er is al veel gezegd en geschreven over de nieuwe Omgevingswet. Wat houdt die wet precies in? Hoe komt hij tot stand? En wat verandert er voor juristen? Erno Schaakxs, jurist van USG Legal Professionals en gedetacheerd bij het ministerie van Infrastructuur & Milieu, vertelt.

Logisch vervolg


“In feite is de nieuwe Omgevingswet een logisch vervolg op de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Dankzij die wet hoeven burgers en bedrijven die bijvoorbeeld willen bouwen, maar één vergunning aan te vragen via het Omgevingsloket en daar gaan dan achter de schermen diverse instanties mee aan de slag. Het probleem is echter dat er enorm veel wetgeving is voor zaken als bouwen en milieu. Er zijn honderden regelingen, tientallen AMVB’s en diverse omvangrijke wetten. Het is zo ingewikkeld geworden dat het zelfs voor specialisten eigenlijk niet te doen is. Daarom heeft minister Schultz van Haegen besloten dat er één wet moet komen waarin alle regels worden opgenomen.”

Mega-operatie


Dat is een mega-operatie, vertelt Erno. “In de nieuwe situatie komt er één wet met vier omvangrijke AMVB’s, die ieder een eigen thema hebben. De grootste daarvan is het Omgevingsbesluit, waarin algemene en procedurele bepalingen staan die niet alleen voor het bedrijfsleven, maar ook voor burgers van belang zijn. De tweede is het Besluit Kwaliteit Leefomgeving, waarin inhoudelijke normen aan het handelen van bestuursorganen staan. Het is in feite het toetsingskader voor omgevingsvergunningen – waarmee de burger in principe niets te maken heeft. Dan is er het Besluit Activiteiten Leefomgeving, met algemeen rechtstreeks geldende regels op het gebied van met name milieu, en het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, de opvolger van het Bouwbesluit. Met de nieuwe wet en de AMVB’s wordt structuur en uniformiteit aangebracht in de brij aan regels.”

Futiele regeltjes


Een belangrijke verandering is de invoering van de zorgplicht, die overbodige regels vervangt. “Er zijn nu veel futiele regeltjes die alles alleen maar ingewikkeld maken. Dat wordt ondervangen door de zorgplicht. Zo hoef je geen aparte regeltjes te maken die mensen bijvoorbeeld verbieden om vlak naast de snelweg te vliegeren. Iedereen kan zelf wel bedenken dat dat gevaarlijk is. Met de zorgplicht is het mogelijk om mensen op hun gedrag aan te spreken als het gaat om veiligheid en integriteit, in plaats van alle mogelijke situaties al bij voorbaat in regels te vatten.”

Interessant


Zelf is Erno betrokken bij de totstandkoming van de omgevingswet omdat hij via USG Legal Professionals is gedetacheerd bij de directie Bereikbaarheid, OV en Spoor van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. “Ik ben vaak in gesprek met de mensen van de programmadirectie Eenvoudig Beter, die belast is met het schrijven van de Omgevingswet, omdat er veel regels uit de huidige spoorwetgeving met de komst van de Omgevingswet verhuizen naar de AMVB’s. Soms merk ik daarbij dat de systematiek van de huidige wetgeving anders is dan de Omgevingswet en dan moeten we vroegtijdig kijken hoe we de wetgeving moeten bijsturen – en eigenlijk al klaar moeten maken voor de nieuwe situatie. Want wetgeving is voortdurend in beweging. Dat maakt het ook zo interessant om zo dicht bij het vuur te zitten en de dynamiek te ervaren van één van de grootste wetgevingsveranderingen die in Nederland ooit zijn doorgevoerd. Het raakt aan bijna alles. De luchtvaart, de spoorwegen, mijn tuin, jouw dakkapel. Het is heel breed en dat maakt het zo leuk.”

2018


Het duurt overigens nog wel even voordat de nieuwe wet in werking treedt. “De Omgevingswet zelf is dit jaar in de Tweede Kamer behandeld en wordt nu tot komend voorjaar in de Eerste Kamer behandeld. In de tussentijd worden de AMVB’s uitgewerkt. Deze gaan begin april voor ‘voorhang’ naar de Tweede Kamer en tegelijkertijd de openbare internetconsultatie in. Is alles eenmaal goedgekeurd, dan moet de invoeringswet worden geschreven, waarin staat dat de oude regels worden ingetrokken en de nieuwe gaan gelden. Ook dat zal even duren. Eind 2018 moet het hele traject zijn voltooiing naderen en dan moeten ook alle ICT-aanpassingen rond zijn. Want ook het Omgevingsloket moet op de schop.”

Samenwerking


Niet alleen voor de wetgever zelf, maar ook voor de bestuursorganen verandert er straks veel. “De wet voorziet in duidelijke taken en bevoegdheden. Je krijgt straks te maken met aanvragen die bestaan ut meerdere componenten, waardoor bijvoorbeeld gemeenten meer dan nu het geval is moeten samenwerken en afstemmen met provincies. Daar is met de Wabo al wel ervaring mee opgedaan, maar samenwerking wordt in de toekomst nog belangrijker. Je moet elkaar goed informeren. Want als het achter de schermen niet goed gaat, dan heeft de burger daar last van. Terwijl de wet alles uiteindelijk juist eenvoudiger moet maken.”
Delen: