De invoering van de Ambtenarenwet heeft ook gevolgen voor de Ondernemingsraad. Welke zoal?

Wat betekent de Ambtenarenwet voor de Ondernemingsraad?

Het voorstel Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (de Ambtenarenwet) wacht al twee jaar op het oordeel van de Eerste Kamer. Of en wanneer de Eerste Kamer de wet zal aannemen is de vraag. Waarmee moet de Ondernemingsraad (OR) rekening houden als de wet van kracht wordt?

Ambtenaren in lijn met ‘gewone’ werknemers

De wet moet de rechtspositie van ambtenaren in lijn brengen met die van de werknemers in de private sector. Die uniformering wil het kabinet in belangrijke mate bereiken door het toepassen van het reguliere cao-recht. Dus: overheidswerkgevers moeten cao’s gaan afsluiten met de vakorganisaties in plaats van de arbeidsvoorwaarden vaststellen in de rechtspositieregelingen.

Primaat van de politiek blijft

Het gelijktrekken van ambtenaren zal niet veel veranderingen met zich meebrengen. De bijzondere positie van de overheid rechtvaardigt nog steeds dat een hoofdstuk in de Wet op de ondernemingsraden (WOR) speciaal voor de overheid in stand blijft: hoofdstuk VII B. Ook na invoering van de Ambtenarenwet geldt dus het primaat van de politiek. Ondernemingsraden kunnen wel te maken krijgen met onderwerpen die voortvloeien uit de Wet werk en zekerheid (Wwz). Dit kan een aanknopingspunt zijn om het primaat van de politiek af te zwakken.

Geen medezeggenschap

Bij de totstandkoming van de Ambtenarenwet was er geen rol voor de vakbonden of voor medezeggenschap. De OR zal wel een belangrijke rol spelen bij de implementatie van de vele aanpassings- en invoeringswetten als gevolg van de Ambtenarenwet. Het Georganiseerd Overleg (GO) in zijn huidige vorm komt dan te vervallen. Arbeidsvoorwaardelijke en rechtspositionele zaken die bij het GO terechtkwamen zullen dan voor instemming aan de OR worden voorgelegd. Het is ook mogelijk dat de vakorganisaties deze rol zullen opeisen.

Medezeggenschap beperkt door politiek primaat

De WOR geldt ook voor de overheidssector. Maar de medezeggenschap van ambtenaren blijft beperkt door het politiek primaat. Dat houdt in dat een overheidswerkgever de OR geen instemming of advies hoeft te vragen bij politieke besluiten. Dat zijn besluiten die publiekrechtelijke taken vaststellen en besluiten die gaan over het beleid voor en de uitvoering van publiekrechtelijke taken. Het politiek primaat is in het leven geroepen omdat de medezeggenschap de democratische besluitvorming niet in de weg zou mogen staan. Toch is het adviesrecht wel gewoon van toepassing op die besluiten die gevolgen hebben voor de in de onderneming werkzame personen.

Het ligt voor de hand dat de medezeggenschap na invoering van de wet een belangrijke rol krijgt bij het aanpassen van de secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden. Dat heeft gevolgen voor de kennis of deskundige ondersteuning van de OR die zich ook zelf sterk moet maken voor deze positie. Maar de macht van de OR blijft – door het politieke primaat – veel kleiner dan in de private sector.

Omzetten naar cao

De initiatiefnemers van de Ambtenarenwet zien graag dat op het moment van inwerkingtreding alle rechtspositieregelingen zijn omgezet in cao’s. De oude rechtspositieregelingen vervallen dan van rechtswege. Lukt het de betrokken sociale partners niet om tijdig nieuwe cao-afspraken te maken, dan blijven de bestaande rechtspositieregelingen gelden alsof het cao’s zijn voor zover en voor zolang een nieuwe cao op zich laat wachten.

Bron: Hans Moltmaker en Tineke Visser, Ambtenarenstatus: einde in zicht?' in: OR Rendement 5-2016.

Delen: