Van de 38 benoemde burgemeesters in 2015 waren er tien vrouw. Per saldo kwamen er vorig jaar twee vrouwelijke burgemeesters bij. Nog geen kwart van de burgemeesters is vrouw.

Tien vrouwelijke burgemeesters benoemd

Gemeenteraden hebben in 2015 38 burgemeesters benoemd, waarvan tien vrouwelijke burgemeesters. Vorig jaar vertrokken acht vrouwelijke burgemeesters, waardoor per saldo het aantal vrouwelijke burgemeesters in 2015 met twee is uitgebreid. Dit blijkt uit recente artikelen in het Burgemeestersblad en in NRC.

Vrouwelijke burgemeesters vooral in kleinere gemeenten

Het aantal vrouwelijke burgemeesters stijgt de afgelopen jaren nauwelijks. Van de 390 burgemeesters is 22% vrouw. Dat aandeel schommelt al jaren rond de 20%. Zij zijn vooral in de kleinere gemeenten tot 10.000 inwoners te vinden. Van de gemeenten met meer dan 50.000 inwoners heeft 10% een vrouwelijke burgemeester. Ook het aandeel vrouwelijke waarnemend burgemeesters blijft beperkt tot een derde van de waarnemingsbenoemingen.

Ondervertegenwoordiging allochtone burgemeesters

Zijn vrouwen ondervertegenwoordigd in het burgemeestersambt, slechter is het gesteld met het aandeel allochtone burgemeesters. In 2015 werd er slechts één allochtone burgemeester benoemd. In Almere werd Franc Weerwind de opvolger van Annemarie Jorritsma. Weerwind was burgemeester in Velsen, waardoor het aantal allochtone burgemeesters op vier bleef. Dit aantal is al jaren gelijk.

Gemiddelde burgemeester is 57 jaar

De diversiteit qua leeftijd blijft ook achter. Oud of ouder is de norm. In 2015 werd er door geen enkele gemeenteraad een dertiger als burgemeester voorgedragen. De gemiddelde leeftijd van een burgemeester is inmiddels 57 jaar. In de grotere gemeenten is de burgemeester gemiddeld 61 jaar.

Spiegel van de samenleving?

Hoogleraar innovatie en regionaal bestuur Marcel Boogers van de Universiteit Twente vindt de ‘blanke middelbare mannelijke burgemeester’ een probleem voor het representatieve aspect. “Het is goed als burgemeesters een betere afspiegeling zouden vormen van de samenleving. Mensen moeten zich kunnen identificeren met bestuurders.” Hij benadrukt ook de voorbeeldfunctie die de ‘steeds zichtbaardere’ burgemeesters hebben. “Neem Ahmed Aboutaleb. Die is meer dan alleen burgemeester van Rotterdam.”

Burgemeester staat boven de partijen

Wel staat de burgemeester in de meeste gevallen nog altijd ‘boven de partijen’, zo blijkt uit het onderzoek van het Burgemeestersblad naar de burgemeestersbenoemingen. Al jaren zijn gemeenteraden goed in staat dit onderscheid te maken bij de selectie van een nieuwe burgemeester. Bij twee op de drie benoemingen veranderde de burgemeesterspost van politieke kleur, waardoor duidelijk is geworden dat de lokale politieke verhoudingen niet per se doorwerken op de benoeming van de burgemeester. In bijna 90% van de gevallen is de burgemeester geen lid van de partij met de grootste fractie in de gemeenteraad en in bijna 35% van de gevallen is de burgemeester zelfs lid van een partij die zich niet in de coalitie bevindt.

‘Burgemeester moet partijloos zijn’

Scheidend burgemeester van Haarlem en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters Bernt Schneiders vindt zelfs dat een burgemeester bij aanvaarding van zijn ambt zijn partijlidmaatschap moet opzeggen. Tegen het Parool zei hij dat de ‘belangrijkste kracht van burgemeesters de onafhankelijke positie is’ en ‘bestuurders en politici moeten in alle opzichten de schijn van belangenverstrengeling voorkomen’. Door het partijlidmaatschap op te geven zou de burgemeester duidelijk maken dat hij of zij niet uit partijpolitieke overwegingen handelt, aldus Schneiders die zelf zijn lidmaatschap van de PvdA niet heeft opgegeven.

Bronnen: Raadlid.nu, VNG: Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters 1998-2015, ‘Beroepsgroep onder de loep’ in het Burgemeestersblad, ‘Bijna alle burgemeesters zijn man en wit’ in NRC.

Delen: