Voor het functioneren van de rechtsstaat is een goed georganiseerde, onafhankelijke rechtspraak van cruciaal belang. Nu zijn er echter zorgen over de financiering. Minister Dekker voor Rechtsbescherming heeft de Kamer per brief geïnformeerd dat het systeem op de schop gaat.

Op dit moment wordt de rechtspraak bijna volledig (95%) gefinancierd op basis van het aantal zaken dat afgehandeld wordt. In dat bedrag zitten alle kosten verdisconteerd. Salarissen en huisvesting, maar ook de kosten voor innovatie. Nu het aantal zaken terugloopt is er simpelweg steeds minder budget. Tel daarbij dat het digitaliseringsproject KEI de afgelopen jaren 200 miljoen euro gekost heeft, terwijl het op 7 miljoen begroot was en het is duidelijk dat Leiden in last is. Vorig jaar moest minister Dekker dan ook al voor 40 miljoen euro bijspringen.

Hoge griffiekosten

Een van de oorzaken van het teruglopende aantal zaken is de hoogte van de griffiekosten. De griffiekosten zijn de opstartkosten van iedere rechtszaak en deze zijn in Nederland verhoudingsgewijs hoog. Zo betaalt een bedrijf 476 euro om bijvoorbeeld een zaak tegen een wanbetaler aanhangig te maken. Bij lagere vorderingen is dat een serieus obstakel, vooral omdat het van te voren zeer onzeker is of ook de griffiekosten verhaald kunnen worden.

Reden voor Kamerleden Chris van Dam (CDA) en Maarten Groothuizen (D66) om in het Financieele Dagblad met een aantal suggesties te komen voor verbetering. Een van de suggesties vanuit de rechtspraak zelf is, ironisch genoeg, om verder te digitaliseren. Daardoor zouden veel administratieve handelingen afgeschaft kunnen worden en daarmee de kosten gedrukt. Een ander voorstel is om gerechtelijke betalingsbevelen voor vorderingen tot €5.000 uit te rusten met een lager griffierecht. Op die manier zijn er geen extra incassokosten en kan de zaak snel afgedaan worden. Prettig voor alle partijen. De beide Kamerleden vragen minister Dekker (VVD) juist nu het stelsel op de schop gaat de handschoen op te pakken.

Manifest voor meer kwaliteit

Ook rechters maken zich zorgen over de financiering van de rechtspraak. Tegenlicht, een groep kritische rechters, kwam daarop met een manifest. Zij hekelen het feit dat kwantiteit nu boven kwaliteit gaat: "De financiering houdt namelijk geen rekening met de voorwaarden die nodig zijn voor kwalitatief goede rechtspraak. Zoals voldoende tijd voor rechters om het dossier te lezen, zich te verdiepen in de moeilijke aspecten van een zaak en een begrijpelijke uitspraak op papier te kunnen zetten.”

Minister Dekker, die in verleden de rechtspraak al opriep zelf met voorstellen te komen, zet ook nu in op harmonieuze samenwerking. Hij laat de Kamer weten dat hij met de Raad van de Rechtsspraak afgesproken heeft dat in gezamenlijk overleg een voorstel wordt uitgewerkt.

Bronnen: advocatenblad, NRC, FD

 

Delen: