Gemeenten willen het aantal mensen met probleemschulden substantieel terugdringen via schuldhulpverlening en preventie, maar hebben zelf ook veel te verbeteren.

Gemeenten willen actieplan tegen schulden

In ons land moeten 225.000 huishoudens langer dan 4 jaar rondkomen van een laag inkomen en 1 op de 5 huishoudens heeft risicovolle schulden. En die schulden leiden tot armoede. Logisch dus dat schulden en armoede de aandacht hebben van de politiek, zoals onlangs bleek tijdens een Rondetafelgesprek tussen het kabinet en de vaste Kamercommissie SZW.

Schuldhulpverlening, schulden voorkomen

Gemeenten hebben de ambitie om het aantal mensen met problematische schulden substantieel terug te dringen. Dat moet door goede schuldhulpverlening, maar liever nog door zo vroeg mogelijk het ontstaan van (problematische) schulden te signaleren én te voorkomen. Het echte schuldenprobleem bestaat volgens de gemeenten uit het doorbreken van intergenerationele armoede en een brede aanpak van sociale problematiek. Daarbij stellen de gemeenten dat niet iedereen in staat is zijn financiën zelf op orde te houden en ondersteuning nodig is voordat schulden zijn ontstaan.

Acht actiepunten van gemeenten

Gemeenten roepen de Tweede Kamer en het kabinet op om concreet acht punten aan te pakken. Deze punten zijn randvoorwaarden om de gemeentelijke ambitie waar te kunnen maken. De actiepunten zijn:
  1. Zorg voor financiële educatie in het onderwijs.
  2. Neem belemmeringen privacy en gegevensuitwisseling weg om outreachende integrale schuldhulpverlening te kunnen bieden.
  3. Realiseer sociale incasso en pas de bijzondere incassobevoegdheden en de buitenproportionele incassokosten van de Rijksoverheid als schuldeiser aan, waardoor problemen niet groter worden.
  4. Zorg ervoor dat er snelheid komt in de minnelijke schuldregeling. Dit kan door een medewerkingsplicht voor schuldeisers in te stellen, of door de procedure van een dwangakkoord te vereenvoudigen ene versnellen.
  5. Zorg ervoor dat schuldeisers binnen een voorgeschreven termijn een opgave van alle openstaande schulden moeten doen.
  6. Zorg voor een geleidelijke afbouw van inkomensondersteunende Rijksvoorzieningen en een minimabeleid dat werkenden met een laag inkomen langer ondersteunt.
  7. Maak gemeenten regievoerder van het proces van beschermingsbewind, waardoor zij een integrale aanpak kunnen realiseren.
  8. Kom tot één betaalmoment voor uitkeringen, toeslagen en voorzieningen, vereenvoudig (aanvraag-)procedures en verkort de doorlooptijden voor toekenning. En zorg voor één overheid die de uitkeringen en toeslagen toekent, direct, op basis van actuele inkomensgegevens en levensgebeurtenissen.

Gemeenten ook zelf aan zet

De Nationale ombudsman ziet ook nog wel verbetermogelijkheden bij de gemeenten zelf. Zij bieden mensen met problematische schulden namelijk niet altijd een laagdrempelige en brede toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening. Er is dan ook op verschillende punten verbetering mogelijk. Dat concludeert de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, na een verkennend onderzoek onder tien gemeenten en een gemeenschappelijke regeling. In zijn rapport presenteert hij uitgangspunten waarmee gemeenten de toegang tot de schuldhulpverlening kunnen verbeteren om zo de effectiviteit te vergroten.

Relevante documenten

VNG en Divosa, Voorkomen en aanpakken van problematische schulden, 2018
Divosa: Armoede en Schulden in Nederland; feiten en cijfers, 2018
WRR, Rapport Weten is nog geen doen, 2017
Nationale ombudsman, Rapport Een open deur? Een onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening
Nibud, Position paper t.b.v. hoorzitting/rondetafelgesprek Schulden d.d. 12 februari 2018

Bronnen: VNG, Divosa, Nationale ombudsman, Nibud

 

Delen: