Gemeenten weten nog steeds niet waar ze financieel aan toe zijn als gevolg van de decentralisaties, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Onzekerheid financiën sociaal domein blijft

Gemeenten en de provinciaal financieel toezichthouders stellen dat er nog steeds onzekerheid bestaat over de uiteindelijke financiële effecten van de decentralisaties. Tegelijkertijd geven meer gemeenten aan de ramingen van het sociaal domein steeds beter te kunnen onderbouwen. Dat stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in zijn ‘Overall rapportage sociaal domein 2016’.

Ervaringscijfers

Het SCP constateert: ‘Bij de meeste gemeenten is dit oordeel gebaseerd op een combinatie van ervaringscijfers, afgesloten contracten en historische kosten. Gemeenten werken hard aan de informatievoorziening en er komen steeds meer betrouwbare ervaringscijfers beschikbaar. Het is gewenst om de ontwikkeling van de financiële situatie van gemeenten te blijven monitoren.’

Geen duidelijkheid over overschotten en tekorten

In het huidige rapport noemt het SCP geen overschotten en tekorten bij werk en inkomen en maatschappelijke ondersteuning en zorg. Daarover was vorig jaar veel ophef. Gemeenten herkenden zich niet in de gepresenteerde overschotten en tekorten, die waren gebaseerd op CBS-cijfers. Het CBS stelde dat gemeenten in 2015 een overschot hadden van 1,2 miljard euro op hun budget voor de Wmo en de jeugdzorg, en een tekort van 400 miljoen euro op werk en inkomen. Deze bedragen bleken later niet te kloppen. In de huidige rapportage citeert het SCP wel een berekening door het Cebeon: een overschot van zo’n 500 miljoen euro over 2016. Dat bedrag is gebaseerd op het beeld dat de gemeenten zelf geven in hun jaarstukken over 2016.

Oplopende financiële druk

Het overschot wordt veelal gereserveerd voor het sociaal domein, stelt het SCP. De reserves sociaal domein van de gezamenlijke gemeenten bedragen nu 1,6 miljard euro; iets minder dan tien procent van de totale jaarlijkse uitgaven van het sociaal domein. ‘Gemeenten zeggen deze reserves nodig te hebben om de verwachte oplopende financiële druk het hoofd te bieden, om overlopende lasten naar volgende jaren te dekken en om de transformatie verder vorm te geven’, aldus het SCP.

Groei gemeentelijke uitgaven

In plaats van de overschotten en tekorten geeft het SCP dit keer de financiële situatie van gemeenten in het sociaal domein weer door de groei van de gemeentelijke uitgaven in het sociaal domein te vergelijken met de groei van het gemeentefonds voor het sociaal domein. ‘De stijging in de uitgaven voor het totale sociaal domein in 2016 (230 miljoen euro) is net iets hoger dan de stijging in de middelen die via het gemeentefonds beschikbaar zijn gekomen (120 miljoen euro)’, aldus het SCP.

Verschillen groot

Sinds 2014 geven gemeenten meer uit aan werk en inkomen dan zij via het gemeentefonds krijgen. Dat verschil is in 2016 verder toegenomen. Gemeenten gaven vorig jaar 220 miljoen euro meer uit aan werk en inkomen dan in 2015, terwijl ze 20 miljoen euro minder kregen. Bij maatschappelijke ondersteuning en jeugd blijft de groei in de gemeentelijke uitgaven al enige tijd achter bij de groei van het gemeentefonds, maar dit verschil is in 2016 wel kleiner geworden. In 2016 gaven gemeenten 10 miljoen binnen het cluster maatschappelijke ondersteuning en jeugd meer uit dan in 2015 en kregen zij 150 miljoen meer aan middelen uit het gemeentefonds dan in 2015. De verschillen tussen gemeenten zijn echter groot, stelt het SCP dat geen uitsplitsing per gemeenten heeft gemaakt.

SCP, Overall rapportage sociaal domein 2016

Gerelateerd:
Extra geld voor gemeenten
Tekorten op sociaal domein

Bron: Binnenlands Bestuur
Delen: