Gemeenten krijgen vanaf 2018 honderden miljoenen meer van het Rijk dankzij de extra rijksuitgaven, zo blijkt uit het regeerakkoord.

Gemeenten krijgen honderden miljoenen extra

Het regeerakkoord van Rutte III vermeldt niets over een vergroting van het lokaal belastinggebied. Wel blijkt dat gemeenten vanaf 2018 honderden miljoenen meer krijgen van het Rijk dankzij de extra rijksuitgaven.

Trap op, trap af

Het nieuwe kabinet handhaaft de ‘trap op trap af’-systematiek in het gemeentefonds. Hierdoor vloeien er vanaf komend jaar honderden miljoenen meer richting gemeenten vergeleken met de septembercirculaire van september 2017. In 2018 zien gemeenten het accres eerst met bijna 400 miljoen euro stijgen en in de jaren 2019 tot en met 2022 groeit dat accres (voor provincies en gemeenten) respectievelijk nog eens met 900 miljoen, 1,1 miljard, 1,2 miljard en 1,4 miljard euro ten opzichte van de septembercirculaire. Het aandeel van het gemeentefonds is 93 procent. Wel moet worden aangetekend dat met deze accressen straks ook de inflatie in het sociaal domein moet worden gedekt. Die is op basis van 2 procent zo'n 220 miljoen euro per jaar.

De trap-op-trap-af-systematiek wordt voortaan ook gekoppeld aan vrijwel de totale uitgaven onder het uitgavenkader, waaronder bijvoorbeeld die voor de zorg en sociale zekerheid. Dat duidt op een verbreding van het uitgavenkader ten opzichte van het tot nu toe gehanteerde pakket van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven (NGRU). Dat versterkt volgens het nieuwe kabinet ‘de evenredigheid van de systematiek’ en moet bijdragen aan een stabielere accresontwikkeling.

Apparaatkorting blijft

Uit het regeerakkoord valt ook af te leiden dat er niets verandert aan de ‘apparaatskorting’: de bezuiniging op personeel en materieel van de decentrale overheden van bijna een miljard euro. Het is een bezuiniging van het vorige kabinet dat uitging van grootschalige herindeling van gemeenten waardoor gemeenten voordeliger uit zouden zijn. Hoewel die herindeling niet doorging, bleef de korting gehandhaafd. Gemeenten blijven dus geconfronteerd met een jaarlijks oplopende apparaatskorting. In 2018 en 2019 loopt de korting op het gemeentefonds op met 60 miljoen euro per jaar en vanaf 2020 met oplopen bedragen tot 140 miljoen euro in 2025. In totaal gaat het om een verlaging van het gemeentefonds met structureel 795 miljoen euro plus de 180 miljoen euro van de afgelopen drie jaren. Volgens de VNG zullen vooral de oplopende kortingen na 2021 meerjarige investeringsbeslissingen negatief beïnvloeden met ook gevolgen voor eventuele programmatische afspraken die het kabinet wil maken op terreinen als woningmarkt en mobiliteit.

VNG-ledenbrief over regeerakkoord 2017-2021 (17 oktober 2017)

Gerelateerd: Rijker Rijk? Rijkere gemeenten!

Bronnen: Binnenlands Bestuur, VNG
Delen: