Een derde van het gemeentelijke apparaat bestaat uit overhead, zo blijkt uit recent onderzoek.

Overhead gemeenten gemiddeld 32 procent

Gemeenten zetten gemiddeld 32 procent van hun totale formatie in op overheadfuncties. Sommige gemeenten doen het met 10 procent meer overhead, andere met 10 procent minder. Dat blijkt uit recent onderzoek van adviesbureau Berenschot onder 65 gemeenten over 2016.

Wanneer wordt gekeken naar de totale overheadkosten per fte, bedragen die kosten 30.200 euro, met uitschieters van 22.000 en 40.000 euro.

Overheadkosten moeilijk te vergelijken?

Enkele financieel specialisten stelden onlangs in Binnenlands Bestuur dat gemeentelijke overheadkosten moeilijk te vergelijken zijn, omdat gemeenten verschillende rekenmethoden hanteren. De provincie Brabant stuitte als toezichthouder op de gemeentefinanciën in de gemeentebegrotingen voor 2017 op verschillen tussen 20 en 80 procent.

Nieuwe boekhoudregels

Sinds de begroting van 2017 gelden nieuwe boekhoudregels voor gemeenten en provincies met onder meer als doel om de decentrale overheden beter met elkaar te kunnen vergelijken. Een van de afspraken is dat de overhead apart inzichtelijk dient te worden gemaakt. Omdat gemeenten veel vrijheid hebben hoe ze dat doen, wordt benchmarken lastig.

Benchmark overhead wel mogelijk

De onderzoekers van Berenschot stellen dat ondanks de complexiteit een eenduidige vergelijking wel degelijk mogelijk is. ‘Een goede benchmark staat of valt met eenduidige en heldere definities. En vervolgens moeten deze definities goed worden toegepast. Goede validatie van de gegevens is essentieel.’ Om een zuivere vergelijking mogelijk te maken tussen gemeenten, moet er allereerst een volledig beeld zijn. Daarbij moet niet alleen naar de formatie worden gekeken, maar naar de totale kosten om de taak uit te voeren. Want steeds vaker worden externe partijen ingeschakeld om werkzaamheden te verrichten voor de gemeente.

Gemeenten verschillen en overhead ook

Dat er verschillen zijn, is volgens de onderzoekers niet erg. Want iedere gemeente is uniek waar specifieke kenmerken een rol spelen die van invloed kunnen zijn op de kosten en formatie. Cijfers zijn betekenisloos zonder de context. Een gemeente kan beargumenteerd afwijken van een ‘gemiddelde’. Een benchmark kan wel een eerste indruk geven en aanknopingspunten ter verbetering bieden. De vraag die gemeenten zichzelf daarom moeten stellen is volgens hen: hoe kan het dat andere gemeenten het met meer of minder doen en valt er van ze te leren?

Ouder onderzoek kwam tot gelijke conclusies

Het onderzoek van Berenschot sluit min of meer aan bij de uitkomsten van Mark Huijben in zijn proefschrift ‘Overhead Gewaardeerd’. Hij concludeerde zeven jaar geleden al dat 33 procent van alle medewerkers bij gemeenten bezig is met taken als sturing en ondersteuning. Bij ministeries is dat zelfs 42 procent. Huijben concludeerde ook dat zware overhead niet leidt tot hogere productie. Zijn aanbeveling destijds was om de overhead te centraliseren. “Waar overhead verspreid zit over de organisatie, is het heel moeilijk te achterhalen wie waarmee bezig is.”

Download

Mark Huijben,Overhead gewaardeerd, RUG, 2011.

Bronnen: Binnenlands Bestuur, Gemeente.nu

Delen: