Gemeenten hielden vorig jaar miljoenen over op het zorgbudget, zo blijkt uit onderzoek door de NOS en Binnenlands Bestuur.

Gemeenten hielden ruim 300 miljoen euro over op zorgbudget

De meeste gemeenten in Nederland hebben vorig jaar geld overgehouden op het zorgbudget. Het gaat om ruim 300 miljoen euro in totaal. Dat blijkt uit een onderzoek door de NOS en Binnenlands Bestuur naar de uitgaven voor de jeugdzorg- en Wmo-taken.

Overschot van vijftien procent

Aan de enquĂȘte deden 126 van de 390 gemeenten mee. Nog niet alle gemeenten beschikten over de cijfers. Ruim de helft van de gemeenten had op de post Wmo een overschot van vijftien procent of meer. Als dat beeld klopt voor alle gemeenten samen, dan komt dat neer op ruim 300 miljoen euro. Negen op de tien gemeenten hielden geld over voor dagbesteding, begeleiding en ondersteuning. Zes op de tien gemeenten hadden een overschot voor huishoudelijke hulp.

Ook dit jaar weer overschot

Voor dit jaar verwacht ruim de helft van de gemeenten opnieuw een overschot op de Wmo-uitgaven. Wel vrezen vier op de tien gemeenten dat ze voor jeugdzorg geld tekortkomen ten opzichte van de begroting. De gemeenten denken voor dit jaar geld over te houden doordat ze vorig jaar op diverse posten hebben bezuinigd en strenger waren met inkopen.

Kritiek op gemeenten

Er is veel kritiek op de gemeentelijke aanpak van ondersteuning en huishoudelijke hulp. Veel gemeenten zouden te weinig uren aan huishoudelijke hulp toekennen, bezuinigen op tarieven van thuiszorgorganisaties of te hoge eigen bijdragen rekenen waardoor mensen zorg mijden. De decentralisatie heeft geleid tot het ontslag van tienduizenden thuiszorgmedewerkers.

Zuinig of te zuinig?

Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS verklaarde tegenover de NOS: "Wethouders en raadsleden moeten eens goed bij zichzelf te rade gaan en de vraag beantwoorden: zijn we zuinig of zijn we eigenlijk een beetje te zuinig?" Toch vindt Van Rijn het te snel om te concluderen dat gemeenten bewust geld op de plank laten liggen. "Gemeenten zijn voor meer verantwoordelijk geworden dan Wmo-zorg alleen. Ik heb signalen dat gemeenten op een totaalbudget voor Wmo en Jeugd van zo'n 8,6 miljard in 2015 weliswaar iets minder besteden dan ingeschat. Maar het lijkt erop dat ze op het terrein van werk en inkomen juist meer uitgeven."

Decentralisatie

In het kader van de decentralisatie hevelde het rijk de zorg, maatschappelijk werk en jeugdzorg over naar de gemeenten. Gemeenten kregen daarvoor bijna negen miljard euro wat neerkwam op een bezuinigingsoperatie van circa 1,5 miljard euro. Gemeenten zeggen 4,8 miljard te besteden te hebben aan maatschappelijke ondersteuning. Daarvan houden ze, schat Binnenlands Bestuur, ruim 300 miljoen over, ruim zes procent van het budget.

VNG

De VNG vindt de onderbenutting van 300 miljoen bescheiden. Gemeenten hebben alle reden voorzichtig te zijn, want ze mogen geen euro schuld hebben. Bovendien wisten ze niet hoeveel geld ze te besteden zouden hebben op het moment dat ze hun decentralisatiebegroting maakten. Ook stelt de VNG dat de gemeentelijke budgetten voor jeugdzorg krap blijken en dat gemeenten anticiperen op verdere bezuinigingen. Bovendien gaan gemeenten voorzichtig om met hun Wmo-geld omdat er nog veel rechtszaken lopen over de toegekende zorg.

Budget niet geoormerkt

Gemeenten zijn vrij in het besteden van het geld dat ze vanwege de decentralisatie ontvangen. Tegenstanders van de budgetvrijheid willen dat er aparte potjes komen voor de gedecentraliseerde taken. Gemeenten hebben zich met succes verzet tegen deze centraal geregelde decentralisatie.

Bronnen: NOS, Binnenlands Bestuur, De Volkskrant

Delen: