Provincies moeten hun rol als financieel toezichthouder op gemeenten actiever invullen. Ze moeten een gemeente acuut onder curatele stellen als de algemene reserve voortdurend negatief is als gevolg van verlieslatende grondexploitaties. Dat stelt de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) in het advies 'Grond, geld en gemeenten'.

Preventief toezicht

 

De Rfv is voor een actievere preventieve rol van de provincie. Zo zou een provincie gemeenten moeten wijzen op de noodzaak van een deugdelijke onderbouwing van de grondexploitaties. Bij de beoordeling moet de toezichthouder daarom ook kijken naar het realiteitsgehalte van de plannen en deze vergelijken met het ruimtelijk beleid, de prognoses van de provincie en de verwachtingen van andere gemeenten in de regio. Bij tegenstrijdigheden is dat voor de provincie voldoende reden de gemeenten daarop aan te spreken en als toezichthoudende overheid stringenter op te treden.

Waarborg


De Rfv ziet preventief toezicht niet als sanctie, maar als een waarborg dat de gemeente financieel gezond blijft opereren. Daarom pleit de Raad voor meer maatwerk in het financieel toezicht. Dat voorkomt ook dat de gehele gemeentelijke begroting meerjarig onder preventief toezicht komt te staan vanwege een negatieve algemene reserve als gevolg van het grondbeleid.


Interventieladder


De Raad adviseert een interventieladder. Daarbij komen gemeenten met een negatieve algemene reserve als gevolg van tegenvallende grondexploitaties die dat niet binnen vier jaar kunnen oplossen onder preventief toezicht. Die gemeenten moeten een plan van aanpak indienen dat aangeeft hoe het tekort binnen tien jaar gesaneerd wordt. Als de provincie het plan goedkeurt, wordt het preventief toezicht beperkt tot de uitvoering van dat plan.


Sanering onder voorwaarden

 

Als de algemene reserve na tien jaar nog steeds negatief is, kan de gemeente onder voorwaarden in aanmerking komen voor een sanering van dat tekort. Voorwaarde is dat de lopende begroting – los van de grondexploitatieverliezen – structureel in evenwicht is en de gemeente in de periode van het preventief toezicht heeft meegewerkt aan het saneren van de grondexploitatie en het oplossen van het probleem via de verhoging van de ozb en besparingen op het voorzieningenniveau.


Totale grondverliezen 6 miljard


Gemeenten hebben in de periode 2010 – 2018 in totaal ruim 6 miljard euro verlies op hun grond. Door afwaarderingen op grond zijn de reserves van de gemeenten gedaald met 1,1 miljard euro tot 5,7 miljard euro. Dat is een daling van 16 procent. En dat terwijl gemeenten nog steeds niet alle verliezen hebben genomen. De Rfv vindt dat ze dat snel moeten doen.

Het advies is te vinden op de website van de Rfv.

 

 

Bronnen: Raad voor de financiële verhoudingen, FD, gebiedsontwikkeling.nu

Delen: