Eind november vond in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats over de toekomst van het medialandschap in Nederland. Daarbij werd duidelijk dat als het om kwaliteitsjournalistiek gaat de twee belangrijkste partijen, De NPD (werkgeversorganisatie journalistiek) en de NVJ (vakbond journalisten) lijnrecht tegenover elkaar staan. Laatstgenoemde wil meer (financiële) steun vanuit de overheid, terwijl de NPD juist inzet op minder overheidsbemoeienis.

Verdienmodel onder druk

Het grote probleem van de (kwaliteits-) journalistiek is dat het verdienmodel al enige jaren ernstig onder druk staat. Dat model bestaat voor het leeuwendeel uit inkomsten van abonnee's en uit advertenties. Door toenemende digitalisering lopen die inkomsten al jaren terug. De NVJ pleit nu voor een blijvend laag BTW-tarief, fiscale korting op redactionele loonkosten, en gerichte steun op kwetsbare onderdelen zoals de onderzoeksjournalistiek. Daarnaast zou de NVJ graag zien dat de overheid beleid gaat maken om overheidsinformatie te gaan delen via advertentieruimte van onafhankelijke en lokale media en dat er geïnvesteerd wordt in een goede basisvoorziening voor de publieke omroep. Dat laatste zou dan ten goede moeten komen aan de digitale activiteiten van de publieke omroep, zodat deze niet langer kwetsbaar zijn door te lage inkomsten uit advertenties.

Lijnrecht tegenover de initiatieven voorgesteld door de NVJ, staat de mening van de NPD. De werkgeversorganisatie van de journalistiek pleit op zijn beurt voor veel minder overheidsinvloed. Volgens hen is het in de eerste plaats de betalingsbereidheid van de lezer die een duurzame toekomst van de journalistiek moet stutten. Daarbij is het de verantwoordelijkheid van de sector zelf, lees de uitgeverijen, om met een werkend verdienmodel op de proppen te komen. Het idee is dat van het gratis maken van kwaliteitsjournalistiek om de huidige generatie journalisten te behouden, een verkeerde prikkel uitgaat.

Onderzoek naar Duits model

Ook de aanwezigheid van veel gratis, online beschikbare content is volgens de NPD een belemmering voor een eerlijk verdienmodel. Daarom is het zaak dat alle kwaliteitsjournalistiek achter een 'betaalmuur' gaat. In Duitsland is om die reden een niet-vrijblijvende overeenkomst gesloten tussen publieke en private nieuwsmedia. De NPD zou graag zien dat een dergelijke dialoog ook in Nederland vorm krijgt. De Tweede Kamer kan daarin een leidende rol pakken. Tot slot zijn er veel wetten die journalistieke sector schaden terwijl zij strikt genomen niet voor die sector bedoeld zijn, zoals de wet DBA. Ook daarbij kan de wetgever een drijvende kracht zijn.

Uiteindelijk zal minister Slob zijn bevinden van het rondetafelgesprek meenemen in zijn debatten met de Kamer.

Lees hier de bijdrage van de NVJ

Lees hier de bijdrage van de DNB

Bronnen: Villamedia, Twee Kamer, NVJ, NPD.

Delen: