Nu de ambities van het rijk op het gebied van laaggeletterdheid achterblijven, kunnen gemeenten meer doen om het probleem aan te pakken.

Veel meer laaggeletterden dan aangenomen

Het probleem van laaggeletterdheid in ons land is veel groter dan doorgaans wordt aangenomen. Tot dusver gingen de instanties uit van 1,3 miljoen inwoners, maar het gaat het om 2,5 miljoen mensen. Dat stelt de Algemene Rekenkamer. De Rekenkamer rekent onder laaggeletterdheid ook mensen die moeite hebben met rekenen of niet meekunnen met de digitale ontwikkelinge

Overheid moet meer doen aan laaggeletterdheid

De Algemene Rekenkamer vindt dat de overheid te weinig doet om laaggeletterdheid aan te pakken. Zo stelde het rijk de afgelopen jaren geen concrete doelen voor het verbeteren van taalvaardigheid. En voor de jaren 2016-2018 zijn de ambities zeer bescheiden: 45.000 volwassenen beginnen aan een taalcursus en 45.000 personen verbeteren hun taalbeheersing. Met deze ambitie wordt slechts vijf procent van de doelgroep bereikt. Bovendien leiden de taalcursussen niet tot het behalen van taalbeheersing op vmbo-niveau. Hoewel in het beleid is opgenomen om de digitale vaardigheden van burgers te versterken, heeft de minister geen instrumenten om deze vaardigheden te vergroten. De wet staat niet toe dat rijksgeld naar computercursussen gaat.

Waar rijksbeleid ontbreekt kan gemeente inspringen

Hoewel rijksbeleid tekort lijkt te schieten, kan volgens de stichting Lezen & Schrijven een lokale aanpak wel helpen de laaggeletterdheid aan te pakken. Zo kunnen gemeenten screeningsinstrumenten, zoals de Taalmeter, inzetten. Ook kunnen sociale (wijk)teams een prominente rol spelen bij de opsporing en aanpak van laaggeletterdheid. Dat gebeurt onder meer in de Drentse gemeente Borger-Odoorn en in Breda.

Geletterdheid screenen

In Borger-Odoorn bijvoorbeeld nemen alle sociaal werkers een vraag over geletterdheid op in hun intakegesprekken. Met de Taalmeter krijgen zij een indicatie of iemand mogelijk een achterstand heeft. De stichting Lezen & Taal adviseert gemeenten om alfabetiseringsinspanningen te laten aansluiten bij de huidige ontwikkelingen in het sociale domein. In het bijzonder de inzet van wijkteams en inpassing bij schuldhulpverlening.

Screening vanaf het consultatiebureau

In Breda begint de aanpak van laaggeletterdheid al op het consultatiebureau. De medewerkers vertellen ouders dat ze een koffertje mogen ophalen met onder meer een voorleesboek. Volgens de verantwoordelijke Bredase wethouder bieden de decentralisaties een uitgelezen kans om te alfabetiseren omdat de sociale wijkteams, jeugdhulp en jeugdgezondheidszorg laaggeletterdheid goed kunnen herkennen

Aanpak in de hoofdstad

Ook Amsterdam pakt laaggeletterdheid aan en trekt daar ruim 23 miljoen euro uit voor taallessen voor volwassenen. In de hoofdstad is ongeveer zestien procent van de beroepsbevolking laaggeletterd. Met het programma Taal om te leren wil Amsterdam de komende drie jaar voor minimaal 14.500 inwoners taalcursussen beschikbaar stellen. Het programma richt zich op taal leren en toepassen.

Bronnen: Binnenlands Bestuur, NRC Handelsblad, Rekenkamer

Delen: